محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )

53

شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )

مطلق باشد » است . آخوند در ضمن برهانى مشرقى [ 1 ] مبدأ وجود را اثبات كرده . مشعر دوم : در بيان آن است كه حقيقت حقهء حق از حيث قوت وجود ، تناهى ندارد و چون صرف الوجود است ، داراى حد و نهايت نيست . [ 2 ] مشعر سوم : در بيان وحدت حق تعالى است و اين كه مبدأ وجودات چون صرف است ، قابل تعدد و تكثّر نيست « صرف الشيء لا يتعدّد و لا يتكثّر » . شيخ الاشراق به اين قاعده در مقامات متعدد استدلال نموده است . [ 3 ] مشعر چهارم : در بيان آن است كه خداوند ، مبدأ و غايت جميع اشيا است و جميع حقايق وجودى به وجود حق منتهى مىشوند و هر وجودى كه مبدأ اشياست ، بايد منتهاى جميع حقايق نيز باشد . مشعر پنجم : در اثبات آن است كه حق اول تعالى تمام و كمال هر شىء و صورت تماميهء ممكنات است ، چون وجود ، حقيقت بسيط و تفاوت در افراد حقيقت وجود به كمال و نقص و شدت و ضعف است ، حق تعالى اصل است و مظاهر وجودى ، ظهورات و تدلّيات اويند و هر مظهرى قائم به مظهر است .